Ajurwedyjski kod menstruacji: co dosze mówią o Twoim cyklu
W trakcie cyklu miesiączkowego tkanka endometrium pogrubia się, przygotowując macicę do ewentualnej implantacji zarodka. Zgodnie z ajurwedą, ten proces wynika z działania poshaka kapha, która jest subtelnym produktem ubocznym rasa dhatu. Kapha, odpowiadająca za odżywianie, gromadzi się, by stworzyć sprzyjające środowisko dla zarodka.
Owulacja – w ajurwedzie nazywana uwolnieniem antah phala (wewnętrznego owocu) – to moment, w którym jajnik uwalnia dojrzałe jajeczko, nazywane artava. Jeśli nie zostanie ono zapłodnione, zarodek musi zagnieździć się w zdrowym endometrium. Jeśli dno macicy jest zdrowe, z wieloma naczyniami włosowatymi, następuje implantacja i płód rośnie tutaj. Jeśli kobieta jest anemiczna, niedożywiona, to słabe dno nie może prawidłowo przyjąć zarodka. Osłabienie w połączeniu z apana vayo dushti (zaburzenie apana vaty) i wzmożona ruchomość mogą prowadzić do implantacji w dolnym segmencie macicy, co prowadzi do powstania łożyska przodującego.
Jeśli natomiast występuje nadmiar kapha, zwiększona „ospałość” i mała ruchliwość mogą spowodować, że zapłodnione jajo pozostanie w jajowodzie, zamiast kontynuować swoją podróż do macicy. Aby implantacja wystąpiła prawidłowo, potrzebne jest poshaka kapha, czyli endometrium, którego działanie łączy się z progesteronem. Jeśli natomiast jajeczko nie zostanie zapłodnione, tkanka wyściółki endometrialnej zaczyna pękać i schodzić w dół (apana vata), a razem z niezapłodnionym jajeczkiem, czerwonymi krwinkami, białymi krwinkami i śluzem tworzy płyn menstruacyjny. Sushruta, jeden z wielkich mędrców ajurwedy, poetycko opisał miesiączkowanie jako „płaczący krzyk pochwy dla zmarłej komórki jajowej”, wskazując na głęboki, cykliczny związek z życiem i odrodzeniem.
Typy płynów menstruacyjnych
Vataja
Krew menstruacyjna jest pienista, czarnawa lub czerwona wydalana z bólem lub bez, wielokrotnie w małych ilościach. Silny ból w pachwinie krzyżowej, okolicy serca, bokach, plecach i miednicy, ból typu vatika.
Pittaja
Krew menstruacyjna jest żółtawa, gorąca, wydalana obficie wielokrotnie z bólem; nie krzepnie, rozprowadza się równomiernie po upuszczeniu do wody.
Kaphaja
Krew menstruacyjna jest śluzowata, blada, ciężka, tłusta, zimna, wydalana z łagodnym bólem, powoli, ze skrzepami, czasem mogą towarzyszyć nudności.
Zaburzenia cyklu miesiączkowego
Co się dzieje, jeśli ten proces jest zaburzony? Pojawia się dysmenorhea w dwóch stadiach, a następnie amenorhea.
Dysmenorrhea – stadium pierwsze
To medyczny termin używany do opisania bolesnych skurczów menstruacyjnych, które mogą występować tuż przed i/lub podczas menstruacji. Na tym etapie miesiączkowanie jest bolesne.
Pierwotna dysmenorrhea – ból menstruacyjny niezwiązany z żadnym innym schorzeniem ginekologicznym. Zazwyczaj zaczyna się wkrótce po pierwszej miesiączce (menarche) i często ustępuje z wiekiem lub po porodzie. Najczęściej jest wynikiem nadmiernej produkcji prostaglandyn, które powodują skurcze macicy. Związana z vatą, w ajurwedzie prathamik kashthartava.
Objawy: skurcze w dolnej części brzucha, które mogą promieniować do dolnej części pleców i ud; mogą im towarzyszyć nudności, wymioty, biegunka, ból głowy i ogólne uczucie zmęczenia.
Wtórna dysmenorrhea – ból menstruacyjny spowodowany innymi problemami zdrowotnymi, najczęściej schorzeniami ginekologicznymi. Podobne do objawów pierwotnej dysmenorrhei, ale ból często zaczyna się wcześniej – w cyklu menstruacyjnym i może trwać dłużej. Wtórna dysmenorrhea często nasila się z wiekiem. W ajurwedzie dvitijak kashthartava.
Dysmenorrhea – stadium drugie
Zaburzenie równowagi vata (w wyniku osłabienia tkanek dhatu kshaya) prowadzi do zwężenia naczyń krwionośnych i szyjki macicy. Generalnie podczas menstruacji, kiedy następują skurcze macicy, szyjka powinna się rozszerzać. Skurcze i rozszerzanie szyjki kontrolowane są przez pranę i apana vayu (dlatego techniki oddechowe są tu pomocne). Kiedy funkcjonowanie prany i apana vayu jest zaburzone, swobodny przepływ zostaje zablokowany. W konsekwencji dochodzi do bólu i zatrzymania płynu menstruacyjnego, zablokowania przepływu w artavavahasrota (kanale menstruacyjnym). Przy udziale różnych energii i w przypadku odmiennych typów psychosomatycznych może to przyjmować różny przebieg.
W dysmenorrhei o typie vata, apana vata jest zablokowana, niedostatek rasa dhatu (płynów odżywczych) i raktadhatu (krwi) prowadzi do amenorrhei. Ścieżka powstania tej dolegliwości zaczyna się w jelicie grubym, gdzie akumuluje się nadmiar vaty. Stąd rozprzestrzenia się po organizmie (prasara – objawy: gazy, wzdęcia, mdłości, strzelające stawy itd.). Następuje depozycja w naczyniach krwionośnych macicy (zawężenie naczyń krwionośnych, zmniejszenie przepływu płynów) i stąd dysmennorhea typu vata, która prowadzi do amenorrhei, czyli braku miesiączki.
W dysmenorhei o typie pitta, ranjaka pitta z rasa dhatu i rakta dhatu przyczynia się do powstawania endometriozy. W samprati (ścieżce powstania dolegliwości) czynniki podnoszące pittę powodują jej kumulację w jelicie cienkim. Stąd, rozprzestrzeniając się, pitta przechodzi przez ściany macicy i powoduje stan zapalny (zarówno zdrowej macicy jak i endometrium).
W dysmenorhei o typie kapha, nadmiar poshaka kapha (czyli endometrium) akumuluje się w ścianach macicy i łączy z mamsa dhatu (tkanka mięśniowa), prowadząc do powstawania niezłośliwych guzów, czyli mięśniaków. W samprati krótko opisuje się: czynniki podnoszące kaphę powodują jej nadmiar i zaburzenia w prawidłowym przekształcaniu tkanek ciała. Tworzy surową rasa dhatu (nieprzetworzoną, nieodpowiednią do wykorzystania przez organizm) w macicy stąd powstają zrosty endometrialne lub przy udziale mamsa dhatu – mięśniaki. Może pojawić się leucorrhea (czyli biała lub żółtawa wydzielina z pochwy).
Amenorhea
Amenorrhea to brak miesiączki u kobiet w wieku rozrodczym.
Pierwotna amenorrhea – występuje, gdy dziewczyna nie rozpoczęła miesiączkowania do 15. roku życia lub nie ma miesiączki przez pięć lat od rozpoczęcia dojrzewania. Jeśli trwa to zbyt długo, trzeba przyjrzeć się środowisku i ewentualnym zaburzeniom emocjonalnym, które uniemożliwiają rozpoczęcie miesiączkowania. Przyczyny mogą obejmować: zaburzenia genetyczne lub chromosomalne, problemy z podwzgórzem lub przysadką mózgową oraz anomalie strukturalne narządów rozrodczych.
Wtórna amenorrhea – występuje, gdy kobieta, która wcześniej miała regularne cykle miesiączkowe, ale przestaje miesiączkować na trzy lub więcej miesięcy. Przyczyny obejmują: ciążę, karmienie piersią, menopauzę, stosowanie środków antykoncepcyjnych, niektóre leki, znaczne wahania wagi, stres oraz schorzenia takie jak: zespół policystycznych jajników (PCOS), zaburzenia tarczycy i guzy przysadki.
Leczenie amenorrhei zależy od przyczyny i stosuje się: terapie hormonalne, takie jak doustne środki antykoncepcyjne lub terapia hormonalna; hormony dotyczące innych narządów (np. leczenie hormonalne dla zaburzeń tarczycy).
Jedną z przyczyn braku miesiączki jest zwężenie lub brak ruchu apana vayu w artavavahasrota (zatrzymanie artava w artavavahasrota, czyli płynu menstruacyjnego w kanale menstruacyjnym). Prana vayu może być też zaburzona, jeśli występuje nierównowaga hormonalna.
Powrót do zdrowia
Należy przede wszystkim odpowiedzieć na pytania: jaka jest przyczyna zaburzenia?, dlaczego vata (apana vayu) jest zaburzona?
Ponieważ kapha kontroluje rasa dhatu, a płyn menstruacyjny jest tkanką odpadową rasa dhatu, amenorhea może być również spowodowana niskim poziomem rasa dhatu (niedożywienie, anoreksja, wychudzenie itd.)
W takim wypadku kuracja obejmuje dietę i styl życia obniżający vatę, a podnoszący kaphę, rasayany, terapie brimhana (budujące, anaboliczne).
Kapha może się zwiększać i powodować przekrwienie w układzie trawiennym lub rasa dhatu, które uniemożliwia prawidłowe tworzenie się rasa. Jeśli zatem mamy przeładowany system trawienny, to mamy utrudnione tworzenie prawidłowego rasa.
W takim wypadku włączymy redukujące terapie langhana, dietę eliminacyjną, odciążenie wątroby i śledziony oraz włączenie ziół redukujących kaphę i wspomagających prawidłowe tworzenie dhatu.
Menorrhagia – to stan, w którym miesiączki są nadmiernie obfite lub przedłużające się (nawet po 7 dni). Definiuje się je, gdy nadmierne krwawienie wymaga zmiany środków higienicznych co godzinę przez kilka kolejnych godzin, przez szyjkę przechodzą duże skrzepy krwi, a utrata krwi zakłóca codzienne czynności lub powoduje anemię (niski poziom hemoglobiny).
W etiologii znów wskazuje się na zaburzenie hormonalne. Nierównowaga estrogenów i progesteronu może prowadzić do nadmiernego rozwoju endometrium (błony śluzowej macicy), co powoduje obfite krwawienie. Łagodne guzy w macicy, które mają sporą masę, również powodują obfite lub przedłużone miesiączki. Polipy, czyli małe, łagodne wyrośla na błonie śluzowej macicy są również związane z obfitym krwawieniem. Wnikanie błony śluzowej macicy w mięsień macicy, czyli adenomioza, również powoduje obfite i bolesne miesiączki.
Z przyczyn zewnętrznych wymienia się wkładki wewnątrzmaciczne, leki, niektóre leki przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe oraz hormonalne i oczywiście stan po porodzie, poronieniu lub ciąży pozamacicznej.
Leki stosowane w medycynie zachodniej: niesteroidowe leki przeciwzapalne, kwas traneksamowy, doustne środki antykoncepcyjne w celu regulacji cykli menstruacyjnych i zmniejszenia krwawienia, progesteron, hormonalne wkładki wewnątrzmaciczne (IUD) w celu zmniejszenia krwawienia.
Opcje chirurgiczne: dylatacja i łyżeczkowanie (usunięcie wierzchniej warstwy endometrium), ablacja endometrium – usunięcie błony śluzowej macicy w celu zmniejszenia lub zatrzymania krwawienia, miomektomia – usunięcie mięśniaków macicy, histerektomia.
W ajurwedzie w samprati asrigdara (czyli menorrhea albo menorhagia) na pierwszy plan wysuwa się pitta – ranjaka pitta i zaburzone funkcje wątroby i pęcherzyka żółciowego. Ogrzewa krew i całe jelito cienkie, skąd rozprzestrzenia się (wraz z rakta) do artavavahasrota. I teraz to, co tu się wydarzy, zależy od przeważającej energii. Jeśli dominuje vata – krew może wypływać bardzo szybko i dynamicznie; jeśli kapha – może wypływać bardziej leniwie, ale będzie „gęsta”, obfita i pełna skrzepów/śluzu.
Ajurwedyjskie sposoby na problemy miesiączkowe
- Objawy nieprawidłowości w cyklu, skurcze, PMS podczas miesiączki i skąpe miesiączki potraktuj według zaleceń dla zaburzonej vaty. Gdy objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego to przede wszystkim wybuchy złości, napady gniewu i intensywny wypływ płynów menstruacyjnych, postaraj się popracować nad uspokojeniem energii pitta. A jeśli doświadczasz dużo smutku, senności, depresji i długotrwałych miesiączek z nadmiernym wypływem płynów, spróbuj wyciszyć energię kapha.
- Jeśli masz nieregularną i stale spóźniającą się miesiączkę, spróbuj użyć aromatów z drzewa sandałowego, z magnolii, z gardenii; pomocne będą również olejki oraz wyciągi czy herbatki z arcydzięgla, szałwii, jaśminu, mirtu, pietruszki, róży, szafranu, oregano, wanilii.
- Kozieradka i koper włoski od wieków znane są ze swoich właściwości rozluźniających i regulujących okres.
- Ulgę w walce z bólem menstruacyjnym dadzą ci migdały blanszowane. Zjedz je rano, koniecznie przed śniadaniem, dobrze przeżuwaj.
- Jeśli miesiączkujesz bardzo boleśnie, możesz wykonać delikatny masaż dolnej części brzucha z wykorzystaniem mieszanki 2 łyżek oleju roślinnego, po 5 kropli olejków: rumiankowego, balsamu cytrynowego i szałwiowego oraz 2 kropli ylang‑ylang.
- Jeśli jesteś pittą, do zredukowania skurczów, nadmiernego krwawienia i złości podczas menstruacji użyj: rumianku, jaśminu, róży, szafranu i krwawnika. Możesz też zrobić herbatkę z kory cynamonu i pacyfikującej pittę waleriany indyjskiej.
- W trakcie silnych skurczów możesz użyć olej rycynowy (3–4 łyżki) z olejkiem lawendowym (4–8 kropli) i nakładać mieszankę na dolną część brzucha, masując wszędzie tam, gdzie występują skurcze. Lawenda ma szczególne znaczenie dla układu nerwowego i kobiecego układu rozrodczego; wspiera też rozszerzanie naczyń krwionośnych, a dzięki temu ułatwia ruch płynów menstruacyjnych.
- Jeśli pijesz kofeinę w postaci kawy lub napojów gazowanych, postaraj się ograniczyć jej spożycie, jeśli chcesz uniknąć silnych skurczów.
- Podczas skurczów nie zapominaj o oddechu, rozluźnieniu, tak, by płyny menstruacyjne mogły swobodnie wypływać.
- Obfite krwawienie miesiączkowe możesz złagodzić, spożywając filiżankę wody kokosowej z 1/2 łyżeczki cukru palmowego.
- Wszystkie typy bólów menstruacyjnych złagodzisz, popijając trzy razy dziennie sok z aloesu.
- Niektóre jogiczne asany wykonane prawidłowo są relaksujące, promujące przepływ i zmniejszające natrętne dolegliwości. Przykłady korzystnych pozycji jogi to: balasana, parsvakonasana, janusirasana, badha konasana. Unikaj natomiast pozycji odwróconych, ponieważ przerywają swobodny wypływ płynów menstruacyjnych.
- W okresie przewagi waty staraj się unikać wzmagających ją czynników, np. nadmiernego wysiłku, suchego i chłodnego pożywienia, przesadnej aktywności, podróżowania itd.
- Dla podniesienia poziomu serotoniny sięgnij po herbatkę z lukrecji, kopru włoskiego.
- W tygodniu przed miesiączką, aby zmniejszyć retencję wody, staraj się możliwie w jak największym stopniu wykluczyć solone, smażone i obciążające układ trawienny pożywienie.
- Substancje ściągające, redukujące nadmiar wody i śluzu to m.in.: czarny pieprz, pieprz cayenne, cynamon, imbir, hibiskus, jaśmin, gałka muszkatołowa, róża, szafran, szałwia, drzewo sandałowe, kurkuma i krwawnik – używaj tych produktów w różnej postaci, jeśli czujesz się nadmiernie obciążona.
Dodaj komentarz